(1394/2/8)پژوهشگران دانشگاه آزاد نجف آباد روشی ساده و ارزان برای تولید نانوذرات پرکابرد هیدروکسی آپاتیت و همچنین بهبود خواص مکانیکی آن ارائه داده‌اند که مورد حمایت تشویقی ستاد توسعه فناوری نانو معاونت علمی و فناوری ریاست جمهوری قرار گرفته است.

در این روش جهت افزایش و بهبود خواص مکانیکی نانوذرات هیدروکسی آپاتیت، از هاردستونیت، به عنوان ماده‌ی سرامیکی جدیدی استفاده شده که ویژگی زیست سازگاری محصول نهایی را نیز حفظ می‌کند.

بر اساس این گزارش، هیدروکسی آپاتیت یک ماده‌ی پر کاربرد در مهندسی بافت است. این ماده قابلیت زیست سازگاری بسیاری با بدن انسان دارد. با این حال خواص مکانیکی ضعیف آن باعث شده تا کاربردهای آن در مهندسی پزشکی با مشکلاتی همراه باشد. لذا استفاده از مواد کمکی جهت بهبود خواص هیدروکسی آپاتیت امری اجتناب ناپذیر است.

در این کار تحقیقاتی، نانوذرات هیدروکسی آپاتیت طبیعی با استفاده از یک فرآیند ساده و ارزان و از ماده‌ی اولیه‌ی استخوان گاو تولید شده و در ادامه با استفاده از فعال سازی مکانیکی، سرامیک هاردستونیت (HT) به داخل آن تزریق شده است. افزایش قابل توجه استحکام، چگالی و تراکم نانوکامپوزیت نهایی از انحلال یون‌های کلسیم، کاسته و از افزایش بی‌رویه‌ی PH خون جلوگیری می‌کند.

اگرچه پیش از این محققان تلاش‌های زیادی در جهت بهبود خواص مکانیکی هیدروکسی آپاتیت انجام داده‌اند، اما نتایج این کار نشان از برتری نانوکامپوزیت حاصله در این پژوهش بر موارد پیشین دارد. افزایش مقاومت به خوردگی و همچنین پایداری شیمیایی عالی از مزایای این محصول است.

مجید عبداللهی، مجری طرح، در توضیح روش و مواد بکار رفته عنوان کرد: استفاده از روش آسیابکاری مکانیکی، سبب می‌شود خواص مکانیکی این ماده با کمترین هزینه‌ی مصرفی بهبود یابد. این امر با افزایش یک مقدار بهینه از ماده‌ی سرامیکی هاردستونیت محقق شده است.

وی ادامه داد: نکته‌ی مهم دیگر آن است که خاصیت زیست سازگاری کامپوزیت تولید شده در مقایسه با هیدروکسی آپاتیت اولیه تغییر زیادی پیدا نکرده است. این ویژگی شرایط استفاده از آن را در بدن انسان، بدون آسیب زدن به سلول‌ها فراهم می‌کند.»
نانوکامپوزیت حاصله به عنوان ماده‌ای با خواص مکانیکی بالا و زیست فعالی مناسب در حوزه‌ی مهندسی پزشکی و مهندسی بافت و بهبود خواص ارتوپدی قابل کاربرد خواهد بود.

به گفته‌ی این محقق، برای دستیابی به اهداف مدنظر، ابتدا هیدروکسی آپاتیت، با استفاده از منابع طبیعی که در این طرح استخوان گاو بود تولید شده است. خلوص حاصله با فلورسانس اشعه‌ی ایکس مورد بررسی قرار گرفته است.

وی افزود: در ادامه درصدهای مختلف هاردستونیت با استفاده از روش آسیابکاری مکانیکی به هیدروکسی آپاتیت زمینه اضافه شده است. این کامپوزیت بعد از پرس شدن و انجام زینتر دو مرحله‌ای (TSS) توسط آزمایش‌های مکانیکی مورد ارزیابی قرار گرفت. همچنین زیست سازگاری آن با قرار گرفتن کامپوزیت در محلول شبیه سازی شده‌ی خون انسان مطالعه شده است.

عبداللهی توضیح داد: بر اساس نتایج، به علت تراکم بالای حاصله در این نانوکامپوزیت، پایداری شیمیایی به شدت افزایش یافته و مقاومت به خوردگی تا حد بسیار مطلوبی بالا رفته است. این ویژگی موجب انحلال ناچیز نانوکامپوزیت حاصله در محیط‌های زیستی خواهد شد.

وی بیان کرد: نتایج این طرح حاکی از آن است که تزریق بیش از اندازه‌ی هاردستونیت به هیدروکسی آپاتیت نتایج معکوسی به همراه خواهد داشت و بنابراین باید در انتخاب مقدار بهینه دقت داشت. با توجه به جدید بودن ایده‌ی تزریق مواد سرامیکی به مواد زیست سازگار این تحقیق می‌تواند راهگشای تحقیقات آینده باشد.
مجید عبداللهی، دانشجوی دکترای دانشگاه آزاد نجف آباد، دکتر ابراهیم کرمیان، عضو هیأت علمی دانشگاه آزاد نجف آباد، و مهندس حسن قیصری در انجام این طرح همکاری داشته‌اند که نتایج آن در مجله‌ی Ceramics International (جلد 41، شماره 4، سال 2015، صفحات 5967 تا 5975) منتشر شده است.

علاقه‌مندان برای استفاده از حمایت تشویقی ستاد توسعه فناوری نانو معاونت علمی و فناوری ریاست جمهوری می‌توانند به صفحه حمایت تشویقی مقالات ISI این ستاد مراجعه کنند.