بر اساس استریفیکاسیون  یا درجه متیله بودن به سه دسته تقسیم می شود.

  1. پکتین با متوکسیل زیاد HM

    آنهایی که درجه متیله بودن آنها بیش از 70 درصد می باشد را، به عنوان High Metoxyl  از آنها یاد می کنیم.

  2. پکتین با متوکسیل متوسط

    آنهایی که درجه متیله بودن آنها بین 70-50 درصد می باشد در این گروه طبقه بندی می شوند.
  3. پکتین با متوکسیل کم LM

    آنهایی که درجه متیله بودن آنها کمتر از 50 درصد می باشد در گروه Low Metoxyl طبقه بندی می شوند.
    این گروه نسبت به گروه های دیگر، غلظت کمتری ایجاد می کند. قند کمتری برای تشکیل نیاز دارند و برای تشکیل ژل به یون فلزی دو ظرفیتی نظیر کلسیم نیاز دارند . اکثراً برای لبنیات قابل استفاده هستند.

انواع پکتین و کاربرد آنها در صنایع غذایی
انواع پکتین و کاربرد آنها در صنایع غذایی

این سه نوع پکتین بر اساس سرعت ژل سازی،  به دو گروه تقسیم بندی می شوند:

  • پکتین تند بند Fast Setting Gel

    آنهایی که درجه استریفیکاسیون زیاد و کم دارند ( گروه اول و سومتولید ژل سریع دارند.

    در صنایع و محصولاتی که به ژل سازی با سرعت بیشتری نیاز است، از این نوع استفاده می شود.

  • پکتین کند بند Slow Setting Gel

    آن دسته که درجه استریفیکاسیون  (یا متیله بودن) آنها بین 70-50 درصد می باشد، تشکیل ژل در آنها به آرامی صورت می گیرد. از مزایای این نوع آن است که در صورتی که بخواهیم حجم بالایی از محلول را در قالبی حجیم تشکیل ژل دهیم ، چنانچه از نوع  تند بند استفاده شود، به دلیل تاخیر در از دست دادن حرارت در بخش میانی قالب، تشکیل ژل با اختلال همراه خواهد بود. در این موارد از نوع کند بند یا Slow Setting Gel استفاده می شود و به دلیل کم بودن سرعت تشکیل ژل، در قسمت های میانی قالب نیز، ژل به خوبی تشکیل می شود. کار با آن  در صنعت ساده تر می باشد و به همین دلیل و کاربرد آن ، اکثر صنایع ترجیح می دهند از نوع پکتین کند بند استفاده نمایند.

انواع پکتین و کاربرد آنها در صنایع غذایی
انواع پکتین و کاربرد آنها در صنایع غذایی

درجه استریفیکاسیون (متیل دار یا  متیله بودن) پکتین چیست ؟

پکتین قسمت اصلی از مواد تشکیل دهنده جداره سلول های گیاهی می باشد، بخش عمده این ماده به طور پلیمری از کالاکتورونیک اسید است.

هنگامی که تمام عوامل کربوکسیل به حالت استر تبدیل شوند، بخشهای متوکسیل در مولکول، 16 درصد وزنی کل پکتین را تشکیل می دهند،

اما در طبیعت معمولا چنین چیزی به وجود نمی آید و انواع پکتین های طبیعی موجود دارای 12-9 درصد گروه متوکسیل هستند.

بنابراین درجه متیل دار یا متیله بودن که در مورد آن به کار می رود عبارت است از نسبت تعداد گروه های متوکسیل به تعداد کل واحد های کالاکتورونیک اسید، ضرب در صد.

نقش انواع پکتین

به منظور ایجاد ویسکوزیته، پایداری و سوسپانسیون ماده معلق در نوشیدنی ها و غلظت در صنایع غذایی، از آن استفاده می شود. در صنعت، بیشتر از همه به منظور ایجاد ژل در محصولات غذایی کاربرد دارد.

لیست انواع غلظت دهنده های غذایی را در این لینک ببینید.

در محصولات آرایشی و دارویی اکثرا نقش امولسیفایری و در برخی مواد، ژل سازی دارد.

تشکیل ژل انواع پکتین

برای تشکیل ژل، به دلیل داشتن گروه های هیدروفوب (آبدوست) به مقدار زیادی آب جذب می کند. کاربرد آب حل کردن اسید و قند می باشد که از اجزای اصلی ژل تولید شده خواهند بود.

پکتین در آب پخش می شود و تشکیل سیستم کلوئیدی را می دهد، در این حالت تشکیل یک شبکه سه بعدی را می دهد که آب را در میان خود گرفته و محبوس کرده است.

انواع پکتین و کاربرد آنها در صنایع غذایی
انواع پکتین و کاربرد آنها در صنایع غذایی

کاربرد انواع پکتین

مرباهامربای سنتی، کم کالری و رژیمی، مربای ژله ای

لبنیات: ماست معمولی ، ماست میوه ای ، مارگارین

ژله: دسر ژله ای، پودر ژله، شیرینی پزی

نوشیدنی ها: نوشیدنی با پالپ میوه، تخم شربتی

سس ها: سس کچاپ و گوجه فرنگی و سس های امولسیون

- در لبنیات به دلیل وجود یون کلسیم ، کاربرد ( LM ) معمول تر است.

در نوشیدنی ها و آب میوه های رژیمی بایستی از ( LM ) استفاده شود.

کاربرد پکتین در صنایع دارویی

کاهش کلسترول: از کاربرد این ماده در داروسازی می توان به تاثیر در کاهش کلسترول به خون اشاره نمود. بهترین نتیجه زمانی بدست آمده است که پکتین به صورت خوراکی مصرف شده است و تاثیر به سزایی در کاهش کلسترول خون داشته است.

تاثیرگذاری شربت ضد سرفه:  در تولید شربت ضد سرفه مصرف میشود. از جایی که شربت سرفه به منظور تقلیل دهنده تحریکات گلو و کاهش درد گلو به کار میرود از این رو مناسب است که این شربت دارای ویسکوزیته مناسب و ژل مانند باشد تا بتواند در مدت زمانی روی سطح گلو باقی بماند و تاثیر کاهش درد و تحریک گلو را تا مدت زمانی باقی بگذارد.

enlightenedلیست خرید مواد اولیه دارویی

PH  مناسب انواع پکتین

برای تشکیل ژل برای نوع با درجه متیله بالا، PH مناسب در محدوده 2.8 الی 3.4 خواهد بود و برای انواع آن با درجه متیله پایین محدوده 2.5 الی 6.5 متغییر خواهد بود.

کاربرد پکتین در مربا
کاربرد پکتین در مربا

آیا برای تشکیل ژل پکتین، به قند نیاز است ؟

نوع High Metoxyl به قند کافی برای تشکیل ژل نیاز دارند (حدود65%  وزنی).

 نوع Low Metoxyl به قند کمتری نیاز دارد به شرط آن که کلسیم (یا فلزات دو ظرفیتی دیگر)  در محلول وجود داشته باشد.

منابع پکتین

پوست مرکبات و بخش میانی سیب از منابع اصلی تولید پکتین می باشند. برای تولید آن لازم است میوه های نارس و یا تازه رسیده مصرف شود. میوه های کاملا رسیده قدرت ژل سازی خوبی ندارند.

از سیب سبز نباید استفاده شود چرا که نشاسته موجود در آن، سبب تیرگی و مات شدن ژل تولید شده می شود.